Over de behandeling
Hyperbare zuurstoftherapie (HBOT) is een medische behandeling waarbij u 100% zuurstof inademt in een drukkamer, bij een druk van 2,4 atmosfeer — vergelijkbaar met een duik naar 14 meter diepte. Daardoor komt er ongeveer twaalf keer zoveel zuurstof in uw bloed en bereikt zuurstof ook weefsel waar de doorbloeding tekortschiet. Dat zet herstelprocessen in gang die zonder die extra zuurstof stilliggen: nieuwe bloedvaatjes, actievere witte bloedcellen en soepeler bindweefsel.
Reken op ongeveer twee uur per keer. Daar komt uw reistijd en het omkleden bij; houd dus een halve dag aan.
Dat hangt af van uw aandoening. Bij klachten na bestraling en bij slecht genezende wonden gaat het meestal om rond 40 behandelingen, vijf dagen per week gedurende acht weken. Bij een acute aandoening, zoals een duikongeval of een koolmonoxidevergiftiging, zijn het vaak één tot enkele behandelingen. In het intakegesprek hoort u wat voor u het uitgangspunt is.
Bij de planbare behandelingen behandelen we op werkdagen, dus vijf keer per week. Die frequentie is niet willekeurig: het effect op nieuwe bloedvaatvorming bouwt op bij herhaalde blootstelling, en lange onderbrekingen kosten een deel van dat effect. Kunt u dat schema echt niet volhouden, bespreek het dan vóór de start. Soms is een aangepast schema mogelijk.
U zit in een ruime kamer, samen met enkele andere patiënten en een verpleegkundige. U ademt zuurstof via een een masker. U kunt praten, lezen of luisteren naar muziek, en u heeft continu contact met het team binnen en buiten de kamer.
Bij het op druk brengen voelt u druk op uw oren, zoals in een vliegtuig of in een tunnel. U leert klaren (slikken, gapen, of de techniek van Valsalva) om dat op te heffen. Verder wordt het even warm in de kamer bij het op druk brengen en juist wat koeler bij het terugbrengen. De zuurstof zelf voelt u niet.
Meestal niet. Bij klachten na bestraling en bij wonden treedt verbetering geleidelijk op, vaak pas na 15 tot 20 behandelingen, en het herstel loopt na de laatste behandeling nog maanden door. Bij een acute aandoening is het effect juist vaak direct merkbaar.
Nee. Hyperbare zuurstoftherapie is een aanvulling, geen vervanging. U blijft onder behandeling van uw eigen arts, wondzorg en medicatie gaan door. Breng wel altijd uw complete medicatielijst mee naar de intake: een klein aantal middelen vraagt aanpassing of extra controle.
Veiligheid, bijwerkingen en geschiktheid
Ja. HBOT wordt wereldwijd al decennia toegepast en in Nederland onder strikte wet- en regelgeving uitgevoerd. Ernstige complicaties zijn zeldzaam. De behandeling gebeurt altijd onder toezicht van een arts hyperbare geneeskunde en een heel team.
De meest voorkomende is drukpijn aan de oren, soms met een bloeding in het trommelvlies als klaren niet lukt. Verder komt voor: tijdelijke vermindering van het zicht op afstand (bijziendheid) na ongeveer twintig behandelingen, drukpijn in de neusbijholten, vermoeidheid en soms benauwd gevoel door de kap. Ernstige bijwerkingen, zoals een zuurstofgerelateerde epileptische aanval, zijn zeer zeldzaam (in de orde van één op tienduizend behandelingen) en gaan over zodra de zuurstoftoevoer wordt gestopt.
Bij een deel van de patiënten verandert de sterkte van het oog tijdens een behandelreeks: lezen gaat vaak beter, kijken in de verte wat slechter. Dit herstelt na de behandelreeks meestal binnen enkele weken tot maanden. Koop daarom geen nieuwe bril tijdens of direct na de behandelperiode.
Vaak wel. Onze kamer is ruim, verlicht, u zit er niet alleen. De meeste patiënten met spanning vooraf ronden de reeks zonder problemen af. Kom eerst kijken: u kunt de kamer voorafgaand aan de beslissing bekijken tijdens een voorlichtingsavond of intake. In een enkel geval spreken we een proefduik of ondersteunende medicatie af.
Een niet-behandelde klaplong (pneumothorax) is de enige absolute reden om niet te behandelen. Daarnaast wegen we per persoon af of de behandeling wel mogelijk is in verband met ziektes of afwijkingen. Het wel of niet kunnen behandelen in verband met medische klachten is een afweging die we in de intake maken.
Zuurstoftherapie kan uw bloedglucose verlagen. We meten daarom voor en na iedere behandeling uw glucose, u eet vóór de behandeling en we passen zo nodig in overleg met uw behandelaar uw insulinedosering op behandeldagen aan.
Stents, kunstgewrichten, schroeven, platen en hartkleppen zijn geen probleem. Voor een pacemaker of ICD moet bekend zijn dat het type tegen de behandeldruk kan; die informatie vragen we op bij uw cardioloog of de fabrikant. Ook een insulinepomp en een continue glucosemeter vragen om een afspraak vooraf.
Daar zijn geen aanwijzingen voor. Dit is een begrijpelijke vraag, en hij is uitgebreid onderzocht: overzichtsstudies bij patiënten die HBOT kregen na kankerbehandeling laten geen verhoogd risico op terugkeer of groei van de tumor zien.
We raden het sterk aan. Nicotine vernauwt de bloedvaten en werkt daarmee precies tegen wat de behandeling probeert te bereiken; bij wonden is het effect van roken op de genezing goed aangetoond. In de drukkamer is roken uiteraard onmogelijk — en mét de behandeling bereikt u meer als u ook buiten de kamer stopt. Wij kunnen u helpen aan ondersteuning bij stoppen.
In een omgeving met zuivere zuurstof is brandveiligheid bepalend. Aanstekers, lucifers, e-sigaretten, batterijen en elektronica blijven buiten, net als olie- of alcoholhoudende producten op uw huid en haar (bodylotion, haarlak, deodorant, parfum, make-up, haargel). U krijgt van ons katoenen kleding. Het team vertelt u precies wat wel en niet kan.
Meestal wel. Let op dat u zich na een behandeling vermoeid kunt voelen en dat het scherp zien in de verte tijdelijk kan veranderen. Merkt u dat, laat u dan de eerste keren rijden of overleg met ons.
Vliegen kan doorgaans, maar bespreek het met ons — tijdens een behandelreeks kunnen uw oren gevoeliger zijn. Duiken adviseren we tijdens de behandelperiode niet.
Praktisch: verwijzing, vergoeding en vervoer
Ja, voor de behandeling zelf heeft u een verwijzing nodig van uw huisarts of medisch specialist. Maar u mag altijd eerst zelf bellen of u vrijblijvend aanmelden voor een oriënterend gesprek. We overleggen dan met uw behandelaar of een verwijzing op zijn plaats is.
Voor de erkende indicaties — waaronder klachten na bestraling, diabetische wonden, chronische botinfectie, acute ischemie, koolmonoxidevergiftiging en duikongevallen — wordt hyperbare zuurstoftherapie volledig vergoed uit de basisverzekering. Wel geldt uw wettelijk eigen risico.
In principe zijn er bij het MCHZ geen wachttijden. Komt u in aanmerking, dan kunt u vrijwel direct starten. Voor acute aandoeningen zijn wij 24 uur per dag, zeven dagen per week beschikbaar.